Hotline - Zalo
0589533456Công ty TNHH Rezkin Việt Nam
Hotline - Zalo
0589533456Đau nhức, sưng tấy, và hạn chế di chuyển cũng thường xảy ra sau khi bị ngã, va đập mạnh, hoặc bị chấn thương do các hoạt động thể dục thể thao. Những triệu chứng này là triệu chứng rất điển hình của cả tình trạng bong gân và gãy xương, gây ra sự lầm tưởng giữa hai bệnh này.
Vậy bong gân và gãy xương khác nhau như thế nào? Làm sao để nhận biết sớm và có hướng sơ cứu đúng ngay từ ban đầu? Trong bài viết dưới đây, Haruco sẽ giúp bạn phân biệt rõ hai loại chấn thương này.
Cách nhận biết bong gân và gãy xương khác nhau như thế nào?
Mặc dù đều xảy ra sau những va chạm hoặc tai nạn trong sinh hoạt hằng ngày, bong gân và gãy xương lại là hai dạng chấn thương hoàn toàn khác nhau. Hiểu đúng đặc điểm của mỗi tình trạng sẽ giúp bạn nhận ra được các dấu hiệu bệnh và xác định mức độ thương tổn để có thể áp dụng phương pháp chữa trị hiệu quả.
Bong gân là tình trạng dây chằng là mô liên kết có nhiệm vụ giữ ổn định các khớp bị kéo giãn quá mức hoặc rách một phần, thậm chí đứt hoàn toàn do tác động mạnh. Chấn thương này thường xảy ra khi khớp bị xoay hoặc gập vượt quá phạm vi vận động bình thường. Bong gân có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể, trong đó phổ biến nhất là cổ chân, cổ tay và khớp gối do đây là những khớp thường xuyên chịu lực và tham gia nhiều vào các hoạt động hằng ngày.
Một số nguyên nhân phổ biến gây bong gân gồm:
– Bị ngã khiến khớp chịu lực tác động đột ngột.
– Trượt chân hoặc bước hụt khiến khớp cổ chân bị vặn mạnh.
– Vận động với cường độ cao khiến khớp chịu lực vượt quá khả năng chịu đựng.
– Chấn thương phát sinh trong quá trình làm việc hoặc các hoạt động thường ngày.
Tùy theo mức độ tổn thương dây chằng, bong gân được chia thành ba cấp độ:
– Bong gân nhẹ (độ 1): Dây chằng chỉ bị giãn nhẹ, khớp vẫn ổn định và người bệnh vẫn có thể vận động.
– Bong gân trung bình (độ 2): Dây chằng bị rách một phần, xuất hiện sưng đau rõ rệt và việc cử động trở nên khó khăn.
– Bong gân nặng (độ 3): Dây chằng đứt hoàn toàn, khớp mất vững, đau nhiều và thường cần được điều trị chuyên sâu.
>> Đọc thêm: Bong gân bôi dầu được không? Sự thật không phải ai cũng biết
Gãy xương là tình trạng xương bị nứt hoặc gãy hoàn toàn do chịu lực tác động vượt quá khả năng chịu đựng của cấu trúc xương. Đây là chấn thương nghiêm trọng hơn bong gân và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động nếu không được điều trị kịp thời.
Một số yếu tố thường dẫn đến tình trạng này gồm:
– Sự cố xảy ra khi tham gia giao thông hay thực hiện công việc nặng.
– Té ngã từ trên cao.
– Tác động mạnh khi luyện tập hoặc thi đấu thể thao.
– Loãng xương làm giảm độ bền của xương, khiến xương dễ nứt hoặc gãy khi té ngã.
Tùy theo mức độ tổn thương, gãy xương có thể được phân thành nhiều dạng như:
– Gãy kín: Xương bị nứt hoặc gãy nhưng da bên ngoài vẫn còn nguyên vẹn.
– Gãy hở: Xương gãy làm rách da, khiến vùng tổn thương tiếp xúc với môi trường bên ngoài và làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Dù đều gây đau và hạn chế vận động, bong gân và gãy xương có mức độ tổn thương khác nhau. Như vậy, việc xác định đúng đắn sẽ giúp bệnh nhân biết được cách xử lý đúng để tránh những hậu quả xấu và rút ngắn thời gian phục hồi. Tiếp theo, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu cách phân biệt bong gân và gãy xương thông qua những biểu hiện cụ thể.
Xương bị nứt hoặc gãy nhưng da bên ngoài vẫn còn nguyên vẹn
Bong gân và gãy xương cả hai đều có thể gây đau, sưng và hạn chế vận động, khiến nhiều người khó phân biệt nếu chỉ quan sát bằng mắt thường. Hiểu rõ những điểm khác biệt dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết tình trạng chấn thương chính xác hơn, từ đó có hướng xử lý và điều trị phù hợp.
| Tiêu chí | Bong gân | Gãy xương |
| Vị trí tổn thương | Dây chằng tại khớp bị giãn quá mức hoặc xuất hiện các vết rách do chấn thương. | Xương bị nứt hoặc gãy một phần hay hoàn toàn. |
| Nguyên nhân | Lật cổ chân, xoắn khớp, vận động sai tư thế, té ngã nhẹ hoặc chơi thể thao. | Va đập mạnh, té ngã từ trên cao, tai nạn giao thông hoặc chấn thương có lực tác động lớn. |
| Mức độ đau | Đau tại vùng khớp, tăng lên khi cử động hoặc chịu lực. | Đau dữ dội ngay sau chấn thương, đau liên tục và tăng khi cố gắng di chuyển. |
| Tình trạng sưng | Sưng nhẹ đến vừa, xuất hiện sau chấn thương và có thể giảm dần sau vài ngày nếu chăm sóc đúng cách. | Sưng nhanh, nhiều và thường đi kèm bầm tím lan rộng. |
| Bầm tím | Có thể xuất hiện sau vài giờ hoặc 1–2 ngày do tổn thương mạch máu nhỏ. | Bầm tím rõ rệt, đôi khi lan rộng sang vùng xung quanh. |
| Khả năng vận động | Người bệnh vẫn có thể cử động hoặc đi lại nếu bong gân nhẹ, nhưng sẽ cảm thấy đau và khó chịu. | Thường không thể vận động bình thường, nhiều trường hợp không thể đứng hoặc đi lại. |
| Biến dạng chi hoặc khớp | Khớp có thể sưng nhưng hiếm khi bị biến dạng rõ rệt. | Có thể xuất hiện biến dạng, lệch trục hoặc ngắn chi nếu xương gãy di lệch. |
| Âm thanh khi chấn thương | Có thể nghe tiếng “rắc” do dây chằng bị kéo giãn hoặc rách. | Có thể nghe tiếng gãy rõ ràng kèm cảm giác mất vững của xương. |
| Phương pháp chẩn đoán | Bác sĩ khám lâm sàng, kết hợp siêu âm hoặc MRI nếu nghi ngờ rách dây chằng nặng. | Thường cần chụp X-quang để xác định vị trí và mức độ gãy; một số trường hợp cần CT hoặc MRI. |
| Hướng điều trị | Nghỉ ngơi, chườm lạnh, băng ép, kê cao chi và tập phục hồi chức năng khi cần. | Cố định bằng nẹp hoặc bó bột, trường hợp nặng có thể phải phẫu thuật kết hợp xương. |
| Thời gian hồi phục | Khoảng 2–8 tuần tùy mức độ tổn thương dây chằng. | Thường từ 6 tuần đến vài tháng, tùy vị trí gãy và phương pháp điều trị. |
| Nguy cơ biến chứng | Bong gân tái phát, lỏng khớp hoặc mất vững khớp nếu không điều trị đúng cách. | Lệch xương, chậm liền xương, nhiễm trùng (gãy hở) hoặc giảm chức năng vận động lâu dài. |
Bong gân và gãy xương cả hai đều có thể gây đau, sưng và hạn chế vận động, khiến nhiều người khó quan sát bằng mắt thường
Nếu chưa thể phân biệt chính xác bong gân và gãy xương khác nhau như thế nào, bạn nên thực hiện các bước sơ cứu dưới đây.
Trước khi thực hiện các bước sơ cứu khác, hãy kiểm tra vùng bị chấn thương xem có vết trầy xước, rách da hoặc chảy máu hay không. Nếu có, cần làm sạch và sát trùng vết thương đúng cách để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.
– Làm sạch vùng da bị tổn thương bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý nhằm loại bỏ bụi bẩn và giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
– Sử dụng dung dịch sát khuẩn phù hợp như povidone-iodine hoặc chlorhexidine theo hướng dẫn.
– Dùng gạc vô trùng băng nhẹ lên vết thương nếu có chảy máu.
– Không bôi các loại lá cây, thuốc dân gian hoặc hóa chất không rõ nguồn gốc lên vết thương.
Khi xảy ra sự cố chấn thương, ngưng mọi việc và đừng di chuyển phần bị đau. Nếu cố gắng di chuyển phần bị tổn thương, nó sẽ gây rách dây chằng sâu hơn trong trường hợp bị bong gân hoặc lệch đầu xương ở phần bị gãy xương.
Nếu chấn thương xảy ra ở chân, người bệnh nên ngồi hoặc nằm nghỉ, hạn chế chống chân xuống đất. Với chấn thương ở tay, cần giữ cánh tay ở tư thế thoải mái và tránh mang vác vật nặng.
Sau khi nghỉ ngơi, nên cố định vùng tổn thương để hạn chế cử động và giảm nguy cơ chấn thương tiến triển nặng hơn.
Bạn có thể:
– Dùng băng thun, nẹp hoặc khăn sạch để cố định khớp hoặc chi bị đau.
– Giữ vùng tổn thương ở tư thế tự nhiên, không cố gắng kéo thẳng hoặc nắn chỉnh khớp.
– Nếu nghi ngờ gãy xương, tuyệt đối không tự ý chỉnh xương về vị trí ban đầu vì có thể làm tổn thương thêm mạch máu, dây thần kinh và các mô mềm xung quanh.
Chườm lạnh là biện pháp sơ cứu được khuyến khích trong 24–48 giờ đầu đối với hầu hết các trường hợp bong gân hoặc nghi ngờ gãy xương.
Cách thực hiện:
– Bọc đá lạnh trong khăn mềm hoặc sử dụng túi chườm lạnh.
– Chườm lên vùng bị chấn thương khoảng 15–20 phút/lần.
– Thực hiện 3–5 lần mỗi ngày, mỗi lần cách nhau khoảng 2–3 giờ trong ngày đầu tiên.
Không nên đặt đá trực tiếp lên da vì có thể gây bỏng lạnh và làm tổn thương mô mềm.
Nếu chấn thương xảy ra ở tay hoặc chân, bạn nên kê cao vùng bị đau hơn mức tim khi nghỉ ngơi. Điều này giúp giảm lượng máu dồn về khu vực tổn thương, từ đó hỗ trợ giảm sưng, giảm đau và cải thiện tuần hoàn.
Có thể sử dụng gối mềm, khăn gấp hoặc đệm để nâng đỡ chi bị chấn thương, đặc biệt khi nằm nghỉ.
Không ít người có thói quen dùng dầu nóng, rượu thuốc hoặc xoa bóp ngay sau khi bị bong gân với mong muốn giảm đau nhanh. Bạn nên tránh áp dụng phương pháp này ngay sau khi xảy ra chấn thương.
Trong giai đoạn đầu, nhiệt nóng sẽ gây ra sự giãn mạch, làm tình trạng sưng tấy và chảy máu dưới da trở nên nặng nề hơn. Ngoài ra, việc massage hay ấn mạnh vào vùng bị tổn thương cũng có thể gây nên tình trạng rách dây chằng hoặc gây bể gãy di lệch nếu chưa biết chắc chắn loại chấn thương.
Không massage hay ấn mạnh vào vùng bị tổn thương cũng có thể gây nên tình trạng rách dây chằng hoặc gây bể gãy di lệch
>> Đọc thêm: Bong gân bóp rượu có tốt không? Sự thật không phải ai cũng biết
Để giảm nguy cơ bong gân và gãy xương, bạn nên duy trì những thói quen tốt dưới đây:
– Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng: Tăng cường canxi, vitamin D, collagen, kali và magie để giúp xương chắc khỏe và hỗ trợ hoạt động của cơ, khớp.
– Tập luyện đều đặn: Duy trì vận động hằng ngày giúp cơ bắp khỏe hơn, tăng sự linh hoạt của xương khớp và giảm nguy cơ chấn thương.
– Sử dụng đồ bảo hộ khi cần: Khi chơi các môn thể thao cường độ cao hoặc làm việc nặng, nên trang bị đai bảo vệ, băng bảo hộ hoặc các dụng cụ phù hợp để bảo vệ xương khớp.
– Giữ môi trường sống an toàn: Sàn nhà, đặc biệt là nhà tắm và nhà vệ sinh, nên luôn khô ráo, sử dụng gạch hoặc thảm chống trơn để hạn chế té ngã.
– Hỗ trợ giảm đau đúng cách sau chấn thương: Với những trường hợp bong gân nhẹ hoặc đau mỏi cơ khớp, bạn có thể sử dụng đai cổ chân gel chườm nóng lạnh hay đai cổ tay gel chườm nóng lạnh để chườm lạnh trong 24–48 giờ đầu nhằm giảm sưng đau, sau đó chuyển sang chườm nóng khi tình trạng sưng đã giảm để hỗ trợ lưu thông máu và thúc đẩy quá trình phục hồi.
Mong rằng những chia sẻ trong bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bong gân và gãy xương khác nhau như thế nào, từ đó bảo vệ bản thân và gia đình tốt hơn trong quá trình sinh hoạt, lao động và vận động. Nếu bạn có nhu cầu mua các sản phẩm chăm xong sức khỏe thì hãy liên hệ cho Haruco ngay nhé!
Haruco – Hơn 10 năm nâng đỡ cột sống, nâng tầm cuộc sống
– Website: https://haruco.com.vn/
– Fanpage: https://www.facebook.com/haruco.store
– Hotline: 0589533456
– Email: hotro.haruco@gmail.com
– Địa chỉ: Tòa SHG, 8 Quang Trung, Hà Đông, Hà Nội
