Hotline - Zalo
0358 427 596Công ty TNHH Rezkin Việt Nam
Hotline - Zalo
0358 427 596Trào ngược và đầy hơi là tình trạng khá phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt sau mỗi cữ bú. Vì vậy, nhiều bố mẹ lựa chọn cho bé nằm gối chống trào ngược với mong muốn hạn chế nôn trớ, giúp bé ngủ ngon và thoải mái hơn. Tuy nhiên, một băn khoăn thường gặp là nằm gối chống trào ngược có cần vỗ ợ hơi cho bé không, hay chỉ cần đặt bé nằm đúng tư thế là đủ? Để giúp bố mẹ chăm sóc bé đúng cách và an tâm hơn, bài viết dưới đây sẽ giải đáp cụ thể vấn đề này dựa trên cơ chế trào ngược và thói quen sinh lý của trẻ.
Nằm gối chống trào ngược có cần vỗ ợ hơi cho bé không, hay chỉ cần đặt bé nằm đúng tư thế là đủ?
Trào ngược dạ dày và ợ hơi đều liên quan đến hệ tiêu hóa của bé nhưng thực chất là hai hiện tượng khác nhau. Việc hiểu rõ cơ chế của từng tình trạng sẽ giúp bố mẹ chăm sóc bé đúng cách và hiệu quả hơn.
Cơ chế trào ngược dạ dày sau khi bé bú
Sau khi bú, sữa di chuyển từ miệng xuống thực quản, đi qua tâm vị rồi mới vào dạ dày. Tại vị trí tâm vị có cơ vòng thực quản, hoạt động như một “van một chiều” giúp ngăn thức ăn và sữa trào ngược trở lại thực quản.
Tuy nhiên, ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cơ vòng này còn non yếu, chưa phát triển hoàn thiện như người lớn. Khi bé bú ở tư thế chưa phù hợp hoặc bú quá nhanh, sữa và không khí trong dạ dày dễ bị đẩy ngược lên trên, gây ra tình trạng trào ngược, nôn trớ.
Cơ chế ợ hơi sau khi bé ăn
Ợ hơi là phản xạ tự nhiên giúp giải phóng lượng không khí bé nuốt vào dạ dày trong quá trình bú. Hiện tượng này thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 12 tháng tuổi, đặc biệt khi bé bú vội, bú nhiều một lúc hoặc quấy khóc trong khi ăn.
Nếu không được ợ hơi kịp thời, không khí tích tụ sẽ khiến bé đầy bụng, khó chịu, dễ quấy khóc, thậm chí biếng bú. Về lâu dài, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất của bé.
Từ những phân tích ở trên có thể thấy, việc cho bé nằm gối chống trào ngược trẻ em không phải là yếu tố quyết định bé có cần vỗ ợ hơi hay không. Nguyên nhân là bởi trào ngược và ợ hơi là hai hiện tượng khác nhau, dù cùng liên quan đến hệ tiêu hóa của trẻ.
Do đó, thay vì chỉ dựa vào việc bé có nằm gối chống trào ngược hay không, mẹ nên cân nhắc thêm các yếu tố như độ tuổi, thể trạng, thói quen bú và biểu hiện thực tế của con. Vậy trong những trường hợp nào bé có thể không cần vỗ ợ hơi, và khi nào vẫn nên thực hiện? Mẹ hãy tiếp tục theo dõi nội dung bên dưới để chăm sóc con đúng cách nhé.
Trong một số trường hợp nhất định, khi bé nằm gối chống trào ngược và có các biểu hiện như kiểm soát đầu và cổ tốt, tự ợ hơi sau khi bú, bụng mềm, hô hấp đều, tinh thần thoải mái thì mẹ có thể không cần vỗ ợ hơi cho con. Cụ thể như sau:
Ở giai đoạn 0 – 4 tháng tuổi, hệ xương và cơ của bé còn non nớt nên con chưa thể ngồi vững hay kiểm soát tốt đầu, cổ. Vì vậy, việc trào ngược và nuốt nhiều không khí khi bú là khá phổ biến.
Khi bước sang giai đoạn 4 – 6 tháng, bé đã có sự phát triển rõ rệt: biết ngẩng đầu, xoay cổ, thậm chí tập ngồi với sự hỗ trợ. Khả năng kiểm soát đầu, cổ tốt hơn giúp thực quản hoạt động ổn định, co bóp hiệu quả hơn, nhờ đó sữa và thức ăn di chuyển xuống dạ dày dễ dàng, hạn chế tình trạng ứ đọng gây nôn trớ.
Bên cạnh đó, khi bé được đặt ở tư thế cao đầu trên gối chống trào ngược, không khí trong dạ dày cũng dễ thoát ra ngoài hơn. Điều này giúp giảm tình trạng nuốt khí, đầy bụng khiến nhiều bé phải vỗ ợ hơi liên tục mà vẫn khó chịu.
Ngoài ra, hệ tiêu hóa của trẻ từ 4 – 6 tháng tuổi cũng dần hoàn thiện, khả năng co bóp và tiêu hóa tốt hơn. Nhờ vậy, nếu bé bú ngoan, ít nôn trớ và bụng không chướng, mẹ có thể chỉ cần cho bé nằm gối chống trào ngược mà không nhất thiết phải vỗ ợ hơi sau mỗi cữ bú.
Ở giai đoạn 0 – 4 tháng tuổi, hệ xương và cơ của bé còn non nớt nên con chưa thể ngồi vững hay kiểm soát tốt đầu, cổ
Một số bé có thể tự ngắt bú, nhả ti và ợ hơi mà không cần mẹ vỗ lưng hay xoa bụng. Đây là dấu hiệu cho thấy bé đã hình thành phản xạ ợ hơi tự nhiên, hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn.
Khả năng này thường xuất hiện từ khoảng 2 tháng tuổi trở lên, tuy nhiên thời điểm sớm hay muộn còn phụ thuộc vào cơ địa, thể trạng và cấu tạo hệ tiêu hóa của từng bé. Những bé ít nôn trớ, ít đầy hơi và bú đều thường sẽ tự ợ hơi sớm hơn so với những bé có cơ địa nhạy cảm.
Vì vậy, thay vì áp dụng cứng nhắc, mẹ nên quan sát phản ứng của bé sau mỗi cữ bú để quyết định có cần vỗ ợ hơi hay không, giúp con luôn dễ chịu và thoải mái nhất.
Nếu sau khi bú, bé vẫn giữ trạng thái vui vẻ, tỉnh táo, có thể cười đùa và tương tác với mẹ mà không xuất hiện các dấu hiệu khó chịu như quấy khóc, cáu gắt hay thở khò khè, mẹ có thể yên tâm rằng bé đang rất thoải mái. Đây là những biểu hiện cho thấy sữa không bị trào ngược lên thực quản, đường thở của bé thông thoáng và không gây khó khăn cho hô hấp.
Trong trường hợp này, mẹ chỉ cần cho bé nằm gối chống trào ngược để duy trì tư thế cao đầu, hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế nôn trớ. Việc vỗ ợ hơi không còn quá cần thiết, bởi gối chống trào ngược đã giúp ổn định tư thế nằm, tạo điều kiện để không khí trong dạ dày thoát ra tự nhiên, giảm nguy cơ sữa bị đẩy ngược lên trên khiến bé khó chịu.
Một dấu hiệu khác cho thấy bé không cần vỗ ợ hơi là bụng mềm, có độ đàn hồi tự nhiên và không bị chướng cứng. Điều này cho thấy lượng không khí bé nuốt vào trong quá trình bú không nhiều, dạ dày không bị căng đầy nên bé ít cảm giác khó chịu.
Mẹ có thể kiểm tra bằng cách ấn nhẹ vùng bụng trên rốn của bé. Nếu bé vẫn sinh hoạt bình thường, không ậm ọe, không tỏ ra khó chịu thì chứng tỏ bụng bé không bị trương cứng. Lúc này, mẹ chỉ cần cho bé nằm gối chống trào ngược khoảng 5–10 phút sau khi bú để hỗ trợ tiêu hóa, không nhất thiết phải thực hiện thêm thao tác vỗ ợ hơi.
>> Có thể bạn bỏ lỡ: Cách nằm gối chống trào ngược cho trẻ sơ sinh
Bên cạnh những trường hợp bé nằm gối chống trào ngược không cần vỗ ợ hơi, vẫn có khá nhiều tình huống mẹ nên thực hiện vỗ ợ hơi để giúp con dễ chịu và hạn chế nôn trớ. Đặc biệt là với những bé còn nhỏ, hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện hoặc có dấu hiệu đầy hơi, khó thở sau khi bú. Cụ thể:
Ở trẻ dưới 4 tháng tuổi, dạ dày còn rất nhỏ, dung tích chỉ tương đương khoảng 2–3 quả trứng gà. Khi bé bú, dạ dày cùng lúc chứa cả sữa và không khí nên rất dễ bị căng đầy, gây khó chịu, chướng bụng sau cữ bú. Bên cạnh đó, dạ dày của trẻ sơ sinh có xu hướng nằm ngang, các cơ dạ dày và thực quản còn mềm, yếu nên chưa thể tự đẩy khí thừa ra ngoài hiệu quả như người lớn.
Ngay cả với những bé đã trên 4 tháng tuổi nhưng chưa thể ngồi vững hoặc kiểm soát tốt đầu, cổ, mẹ vẫn nên vỗ ợ hơi. Khả năng vận động còn hạn chế khiến quá trình phối hợp giữa các cơ quan tiêu hóa, đặc biệt là cơ vòng thực quản, chưa hoạt động trơn tru. Điều này dễ dẫn đến đầy hơi, nôn trớ nếu không được hỗ trợ kịp thời.
Nếu không khí không được giải phóng trong quá trình bú, bé rất dễ rơi vào tình trạng “bí ợ”, gây mệt mỏi và khó chịu. Do đó, trong trường hợp này, mẹ nên kết hợp vỗ ợ hơi và cho bé nằm gối chống trào ngược để hỗ trợ giải phóng khí, giúp bé bú tốt hơn và ngủ ngon hơn.
Không phải bé nào cũng có khả năng tự ợ hơi sau khi bú. Nếu sau khoảng 10 phút, bé vẫn chưa ợ và xuất hiện các biểu hiện như ưỡn lưng, quay đầu, khó chịu hoặc từ chối bú tiếp, mẹ nên hỗ trợ vỗ ợ hơi cho con. Lúc này, không khí đã tích tụ khá nhiều trong dạ dày, trong khi dạ dày lại chứa thêm sữa nên bé khó tự giải phóng khí.
Trong quá trình vỗ ợ hơi, mẹ nên bế bé ở tư thế thẳng đứng, nhẹ nhàng vỗ hoặc xoa lưng để kích thích phản xạ ợ hơi. Sau đó, đặt bé nằm trên gối chống trào ngược với độ dốc khoảng 15 độ để hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế nôn trớ.
Nếu trong hoặc sau khi bú, bé có các dấu hiệu như vặn vẹo người, quấy khóc, đẩy núm ti ra, ho khò khè, nấc cụt hoặc nhịp thở không đều, mẹ cần vỗ ợ hơi cho con ngay. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy bé đang bị đầy hơi, sữa và không khí không lưu thông thuận lợi trong dạ dày.
Trong một số trường hợp, sữa có thể bị “mắc kẹt” ở thực quản, không trào ra ngoài cũng không xuống được dạ dày, khiến bé vô cùng khó chịu. Nếu tình trạng này kéo dài, bé có nguy cơ ọc sữa qua mũi hoặc miệng, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Khi đó, việc vỗ ợ hơi kết hợp cho bé nằm gối chống trào ngược là giải pháp cần thiết để giúp bé ổn định hô hấp và dễ chịu hơn.
Bụng trương cứng là dấu hiệu rõ ràng cho thấy bé đang tích tụ nhiều khí trong dạ dày và cần được vỗ ợ hơi. Mẹ có thể kiểm tra bằng cách ấn nhẹ vào vùng bụng trên rốn của bé. Nếu bụng căng, bé tỏ ra khó chịu, ậm ọe hoặc đẩy tay mẹ ra thì rất có thể khí và sữa đang bị ứ đọng, gây chậm tiêu hóa.
Trong trường hợp này, mẹ nên vỗ ợ hơi để giúp bé giải phóng khí thừa, sau đó cho bé nằm gối chống trào ngược để hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế tình trạng đầy bụng tái diễn.
Bụng trương cứng là dấu hiệu rõ ràng cho thấy bé đang tích tụ nhiều khí trong dạ dày và cần được vỗ ợ hơi
Tóm lại, nằm gối chống trào ngược có cần vỗ ợ hơi cho bé không còn phụ thuộc vào độ tuổi, thể trạng và biểu hiện cụ thể của từng bé. Gối chống trào ngược giúp hỗ trợ tư thế nằm, hạn chế nôn trớ, nhưng không hoàn toàn thay thế cho thao tác vỗ ợ hơi trong mọi trường hợp. Haruco hy vọng những chia sẻ trong bài viết đã giúp bố mẹ hiểu rõ hơn để kết hợp chăm sóc bé đúng cách, giúp con luôn dễ chịu, bú ngoan và ngủ ngon mỗi ngày.
